พื้นที่เกษตรกรรมคิดเป็น 12.6% ของประเทศ อยู่อันดับที่ 172 จาก 210 ประเทศ แต่ผลผลิตธัญพืชอยู่อันดับที่ 23 — รูปแบบการผลิตอาหารของญี่ปุ่น

หน้าแรก / บทความ

พื้นที่เกษตรกรรมของญี่ปุ่นมีเพียงหนึ่งในแปดของพื้นที่ประเทศ

ฐานข้อมูลตัวชี้วัดการพัฒนาโลก (WDI) ของธนาคารโลกบันทึกสัดส่วนพื้นที่เกษตรกรรมต่อพื้นที่ประเทศของ 210 ประเทศและดินแดน ค่าของโลกอยู่ที่ 36.88% ส่วนญี่ปุ่นอยู่ที่ 12.64% เมื่อนำมาเรียงจากมากไปน้อย จะอยู่ในอันดับที่ 172

ประเทศที่อยู่ในอันดับต้น ๆ ได้แก่ โกตดิวัวร์ (86.48%) เติร์กเมนิสถาน (84.22%) และบุรุนดี (83.89%) โดยมีบางประเทศที่พื้นที่กว่า 80% เป็นพื้นที่เกษตรกรรม ส่วนอันดับท้าย ๆ ได้แก่ ซูรินาม (0.45%) กรีนแลนด์ (0.59%) และสิงคโปร์ (0.92%)

ในกรณีของญี่ปุ่น เรื่องนี้ก็สะท้อนกลับด้านของข้อเท็จจริงที่ว่า มากกว่าสองในสามของพื้นที่ประเทศเป็นป่า เงื่อนไขที่ว่าพื้นที่ราบซึ่งสามารถใช้ประโยชน์ได้มีจำกัด ปรากฏให้เห็นในสถิติการเกษตรหลายด้าน

ผลผลิตต่อพื้นที่อยู่อันดับที่ 23 จาก 181 ประเทศ

แม้จะมีพื้นที่เกษตรกรรมน้อย แต่ผลผลิตธัญพืชต่อ 1 เฮกตาร์อยู่ที่ 6,245.1 กิโลกรัม เป็นอันดับที่ 23 จาก 181 ประเทศและดินแดน หรือเกือบ 1.5 เท่าของค่าของโลกที่ 4,243.5 กิโลกรัม

ประเทศที่อยู่ในอันดับต้น ๆ ได้แก่ โอมาน (29,147 กิโลกรัม) สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (23,306.5 กิโลกรัม) และกาตาร์ (18,274.6 กิโลกรัม) อย่างไรก็ตาม ทั้งสามประเทศนี้มีพื้นที่เพาะปลูกที่จำกัดมาก และลงทุนอย่างเข้มข้นในการเพาะปลูกในโรงเรือนและการชลประทาน สาเหตุที่ผลผลิตต่อพื้นที่ออกมาสูงมากเป็นพิเศษ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะพื้นที่เพาะปลูกซึ่งเป็นตัวหารของสถิติมีขนาดเล็ก

ประเทศที่อยู่ในอันดับท้าย ๆ ได้แก่ กาบูเวร์ดี (40.3 กิโลกรัม) นามิเบีย (451.2 กิโลกรัม) และโซมาเลีย (503.5 กิโลกรัม) โดยระหว่างอันดับบนสุดกับล่างสุดมีช่องว่างมากกว่า 150 เท่า

ภาพทางสถิติของการเกษตรญี่ปุ่นคือการได้ผลผลิตสูงจากพื้นที่เกษตรกรรมที่มีจำกัด

ผู้ทำงานในภาคเกษตรกรรมคิดเป็น 2.81% ของผู้มีงานทำ

สัดส่วนผู้ทำงานในภาคเกษตรกรรมต่อผู้มีงานทำอยู่ที่ 2.81% อยู่ในอันดับที่ 39 จาก 187 ประเทศและดินแดน เมื่อเรียงจากน้อยไปมาก คิดเป็นประมาณหนึ่งในเก้าของค่าของโลกที่ 25.78%

กลุ่มที่มีสัดส่วนน้อย ได้แก่ นครรัฐและดินแดนอย่างสิงคโปร์ (0.10%) ฮ่องกง (0.18%) และมาเก๊า (0.37%) ส่วนกลุ่มที่มีสัดส่วนมาก ได้แก่ บุรุนดี (85.34%) โมซัมบิก (73.01%) และไนเจอร์ (72.99%) โดยยังมีประเทศที่ผู้มีงานทำมากกว่า 70% ทำงานด้านการเกษตร ในภาพรวมของโลก ผู้คน 1 ใน 4 ยังทำงานในภาคเกษตรกรรม

สัดส่วน 2.81% ของญี่ปุ่นจัดอยู่ในกลุ่มที่ต่ำมากเมื่อเทียบกับโลก หากไม่นับนครรัฐ นี่คือโครงสร้างที่ใช้คนจำนวนน้อยผลิตผลผลิตสูงจากพื้นที่เกษตรกรรมอันจำกัด

ดัชนีการผลิตอาหารอยู่อันดับที่ 142 จาก 195 ประเทศ

สำหรับดัชนีการผลิตอาหาร ซึ่งแสดงให้เห็นว่าปริมาณการผลิตอาหารเปลี่ยนแปลงไปจากปีฐานมากเพียงใด ญี่ปุ่นมีค่าอยู่ที่ 100.27 ใกล้เคียงกับค่าของโลกที่ 100.0 แต่หากดูตามอันดับ จะอยู่ที่ 142 จาก 195 ประเทศและดินแดน หรืออยู่ในตำแหน่งที่นับจากท้ายขึ้นมาแล้วค่อนข้างเร็ว

ประเทศที่อยู่ในอันดับต้น ๆ ได้แก่ เซเนกัล (177.49) ซาอุดีอาระเบีย (172.66) และโอมาน (170.06) ซึ่งล้วนเพิ่มปริมาณการผลิตขึ้นอย่างมากจากปีฐาน ส่วนประเทศที่อยู่ในอันดับท้าย ๆ ได้แก่ แกมเบีย (71.08) คิวบา (71.39) และฮังการี (74.66)

ดัชนีนี้วัดการเปลี่ยนแปลง ไม่ใช่ระดับของผลผลิต การที่ค่ายังคงอยู่ใกล้ 100 หมายความว่า ปริมาณการผลิตดำเนินมาแทบจะทรงตัว แม้ผลผลิตต่อพื้นที่จะอยู่ในกลุ่มต้น ๆ ของโลก แต่ไม่ได้หมายความว่าปริมาณการผลิตโดยรวมกำลังเพิ่มขึ้น

ไม่มีข้อมูลญี่ปุ่นในสัดส่วนประชากรที่ขาดสารอาหาร

สัดส่วนประชากรที่ขาดสารอาหารมีข้อมูลของ 169 ประเทศและดินแดน โดยค่าของโลกอยู่ที่ 8.5% กลุ่มที่มีสัดส่วนน้อย ได้แก่ แอลจีเรีย อาร์เมเนีย และออสเตรเลีย เป็นต้น (ทั้งหมดอยู่ที่ 2.5%) ซึ่งเป็นค่าต่ำสุดของสถิตินี้ ส่วนกลุ่มที่มีสัดส่วนมาก ได้แก่ เฮติ (54.2%) โซมาเลีย (53.2%) และเกาหลีเหนือ (47.0%) โดยมีบางประเทศที่ประชากรมากกว่าครึ่งขาดสารอาหาร

ญี่ปุ่นไม่มีข้อมูลในตัวชี้วัดนี้ เนื่องจากสถิตินี้จัดทำขึ้นโดยมุ่งเน้นประเทศที่การขาดสารอาหารเป็นปัญหาเป็นหลัก “การไม่มีค่า” เองก็เป็นข้อมูลอย่างหนึ่งที่บ่งบอกตำแหน่งของประเทศนั้นได้

สิ่งที่เห็นเมื่อเรียงตัวชี้วัดทั้ง 5 รายการ

พื้นที่อยู่ในกลุ่มท้าย ๆ ของโลก ผลผลิตอยู่ในกลุ่มต้น ๆ ผู้ทำงานมีจำนวนน้อยมาก และปริมาณการผลิตทรงตัว ทั้ง 4 ข้อนี้ไม่ได้ขัดแย้งกัน แต่เป็นภาพต่อเนื่องของประเทศที่มีพื้นที่ใช้ประโยชน์ได้จำกัด ยกระดับผลผลิตต่อพื้นที่ด้วยเครื่องจักรและเทคโนโลยี และขับเคลื่อนภาคการผลิตด้วยคนจำนวนน้อย

ในการเปรียบเทียบอาหารระหว่างประเทศ มักมีการพูดถึง “อัตราการพึ่งพาตนเอง” แต่หากพิจารณา 3 เรื่องที่อยู่ก่อนหน้านั้น ได้แก่ พื้นที่เกษตรกรรม ผลผลิต และผู้ทำงาน ก็จะเข้าใจได้ง่ายขึ้นว่า ตัวเลขอัตราการพึ่งพาตนเองเพียงตัวเดียวเป็นผลลัพธ์ของอะไร

แหล่งที่มา

• Cereal yield (kg per hectare)（ธนาคารโลก ตัวชี้วัดการพัฒนาโลก AG.YLD.CREL.KG）
• Employment in agriculture (% of total employment)（แหล่งเดียวกัน SL.AGR.EMPL.ZS）
• Food production index（แหล่งเดียวกัน AG.PRD.FOOD.XD）
• Agricultural land (% of land area)（แหล่งเดียวกัน AG.LND.AGRI.ZS）
• Prevalence of undernourishment (% of population)（แหล่งเดียวกัน SN.ITK.DEFC.ZS）

ค่าต่าง ๆ อ้างอิงจากปีล่าสุดที่มีการบันทึกของแต่ละตัวชี้วัด สัดส่วนผู้ทำงานในภาคเกษตรกรรมปี 2025 ผลผลิตธัญพืชปี 2024 สัดส่วนพื้นที่เกษตรกรรมปี 2023 สัดส่วนประชากรที่ขาดสารอาหารปี 2023 และดัชนีการผลิตอาหารปี 2022